• +998 (91) 435-72-09
  • inja_sanat@mail.ru
  • Furqat st. Tashkent, Uzbekistan.
Maqola
«Россия Узоқ Шарқни сотадими? Тез хитойлаштириш нимани англатади?»

«Россия Узоқ Шарқни сотадими? Тез хитойлаштириш нимани англатади?»

Путин Россияси мамлакат шимоли ва шимоли-шарқини Хитойга сотдими? СССР парчаланганидан кейин Хитой билан чегараларнинг очилиши ва Хитой компанияларининг Узоқ Шарққа сармоя киритилиши Сибирда, айниқса Амур ҳавзасида хитой аҳолисининг кўпайишига олиб келди.
Хитойнинг арзон ишчи кучининг ҳаддан ташқари кўплиги, шунингдек, Узоқ Шарқдаги бой энергия ресурслари Хитойнинг минтақага қизиқишини оширмоқда. Узоқ Шарқдаги қаттиқ совуқ ва минтақанинг Россиянинг Европа қисмидан узоқда жойлашгани этник русларнинг минтақани тарк этишига сабаб бўлди.
Россия аҳолисининг демографик қисқариши Хитой таҳдидини кучайтирмоқда. Шундай қилиб, 1998 йилдан 2002 йилгача Байкал ҳавзасида яшовчи Россия фуқаролари сони 8 миллиондан 6 миллионгача камайди ва бу демографик пасайиш ҳар йили давом этмоқда. 2010 йилги статистик маълумотларга кўра, Хитойнинг учта қўшни провинсияси – Хейлунтсзян, Жилин ва Ляонинда 110 миллион хитойлик истиқомат қилади.
2021-йилда Хитой Коммунистик партияси ҳукумат уч фарзандли оилаларга моддий ёрдам кўрсатиши керак деган қарорга келди. Бу 1,3 миллиарддан ортиқ Хитой аҳолисининг демографик ўсишини тезлаштиради. Бу қарор, шунингдек, хитойликларнинг дунё бўйлаб, айниқса Узоқ Шарқда тез тарқалишига сабаб бўлади. Хитой аҳолисининг ортиб бораётгани янги озиқ-овқат, хом ашё ва иш ўринлари манбаларини излашга олиб келади. Табиий ресурсларга унчалик бой бўлмаган Хитой Узоқ Шарққа қараб турибди.
Шимолий Россия – Сибир бой эр ва табиий ресурсларга эга. Шундай қилиб, Россиянинг олтин ва нефт захираларининг 70%, кўмир, кумуш, платина, олмос ва бошқалар. конлар шу ҳудудда жойлашган. Минтақанинг сайёҳлик салоҳияти Хитой компанияларини ҳам минтақага жалб қилмоқда. Хитой билан чегарадош Владивостокда хитой ресторанлари, хитой товарлари сотиладиган дўконлар, хитой тили курслари сони ортиб бормоқда. Юқорида айтиб ўтганимиздек, дунёдаги энг арзон ишчи кучи ҳисобланган хитойликлар бу ҳудудга оқиб келиб, Хитой компаниялари томонидан амалга оширилаётган қурилиш ишлари ва лойиҳаларида ўз ўрнини эгаллайди. Россия виза режимини қанчалик кучайтирмасин, қонуний ва ноқонуний яшаётган хитойликлар сони ортиб бормоқда. Хитойликлар ҳам бу ҳудудда турмуш қуриш йўли билан жойлашадилар.
Айтишимиз мумкинки, Украина, Белоруссия ва охирги пайтларда Қозоғистонга бостириб кирган ва ҳеч қандай ёзма қонунсиз ОДКБни “тинчликпарварлик” ниқоби остида Қозоғистонга жўнатган Россия, бир сўз билан айтганда, Қозоғистоннинг шимолий ерларини босиб олишга ҳаракат қилишни унутди. Хитойнинг ўсиб бораётган иқтисодий қудрати яқин 10 йил ичида Узоқ Шарқни тўлиқ хитойлаштиришга олиб келади.
Россиянинг Хитой билан 25 миллиард долларлик 20 йиллик нефт кредити шартномасини имзолаши ҳам минтақани сотиш даъвосини кучайтирмоқда. Хитойнинг савдо ва ядровий қуролларни тарқатиш орқали босиб олиши ҳам минтақада оз сонли турк ҳуқуқларининг мавжудлигига жиддий таҳдиддир. Хитойнинг тажовузкор ва шовинистик руҳи уйғур туркларига қарши олиб бораётган геноцид сиёсати билан тасдиқланади.
Хитойнинг бу фаолияти ҳамма каби бизни ҳам ташвишга солиши керак. Чунки Хитойнинг савдо ва қуролларни тарқатиш сиёсати биз учун катта хавф туғдиради. Уйғур турклари бўйича олиб борилган генетик-психологик тадқиқотлардан мақсад генетик жиҳатдан уйғур турклари билан боғлиқ бўлган халқларнинг заиф томонлари ва психологиясини ўрганиш эди. Айни пайтда Хитойнинг Эроннинг жанубий қўшнимиз Бандар Аббос портини 100 йилга ижарага олиши савдо ишғоли хавфини кучайтирмоқда. Уйғур туркларини қул сифатида эксплуатация қилиб, уларни мажбурий меҳнатга мажбурлаётган Хитойнинг ўзгариши ва тез тарқалишини энди дунё ва инсон ҳуқуқлари учун энг катта таҳдид деб ҳисоблаш керак.

Нағи НАҒИЎҒЛИ,
Кафказ медиа гроуп ташкилоти асосчиси, журналист

 

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan