• +998 (91) 435-72-09
  • inja_sanat@mail.ru
  • Furqat st. Tashkent, Uzbekistan.
Do'rmon hangomalari
«Устоз Эркин Воҳидов мутойибалари» – Анвар ОБИДЖОН

«Устоз Эркин Воҳидов мутойибалари» – Анвар ОБИДЖОН

Суюкли устозимиз, атоқли адибимиз Эркин Воҳидов чуқур фалсафий шеърлари, мутафаккирона хислатлари билангина эмас, ўта самимий, ўта топқирона мутойибалари билан ҳам мухлислар қалбини забт этиб келган. Шуларни эслар эканман, Эркин ака, доимо кўнглимиздасиз, биз билан биргасиз, дегим келаверади.

Ўша таниш қоровул

Тошкентга эндигина ишга келган даврим эди. Бировникида ижарада турардим.

Ойлик таътилга чиққан Эркин ака бутун оиласи билан Иссиқкўлда дам олиб келишга жўнади, мен уйни қўриқлаб турадиган бўлдим. Тирикчилигим учун совуткичга тўлдириб ташланган хилма-хил ноз-неъматларнинг ярмини еб улгурмасимдан, улар саёҳатдан қайтиб келишди.

Бир-икки ойдан кейин устозни зиёратлаб борсам, ҳали мактаб ёшига етмаган кенжатойи Фозилахон мен билан жуда бўлакча қувониб кўришди.

– Бу қизимнинг севинчи ичига сиғмай турибди ҳозир, – дея елка учириб кулди Эркин ака. – Сизни узоқдан кўрибоқ, менга қараб, дада, яна Иссиқкўлга борамизми, деб сўради.

Тиниб-тинчимаган ит

Ардоқли шоиримиз Эркин Воҳидов тиғдор-тиғдор шеърларининг орқасидан эски тузумнинг тазйиқларига учрагани, неча-неча танқидларга дучор бўлгани кўпчиликка маълум. У киши бундай ғала-ғовурларга парво қилмаётгандек бўлиб юрса-да, юрагига маълум даражада жароҳат етганини баъзи бир сўзларидан пайқаб олиш қийин эмасди.

Ижодий сафарлардан бирида устоз билан битта хонада тунайдиган бўлдик. Вақт ярим кечадан оғиб боряптики, ташқарида бир кўппак тинимсиз вовуллайверди. Шунда Эркин ака босиқ товушда аста сўз қотди:

– Қизиқ! Бу ҳаловатсиз ит қайси арслоннинг китобини танқид қиляптийкин?!

Мухлис

Бир куни Эркин акани йўқлаб, уйига бордим. Пича суҳбатлашиб ўтирдик. Қайтаётганимда мени кузатишга чиқиб, бодринг экишга томорқам бўлмасаям, мана, олтиариқлик эканимни билдириб, дарвозанинг ёнига узум экиб қўйдим, деб мақтанди. Бир қарашдаёқ билдим, бу – дарахтларга илашиб бўлсаям мева қилаверадиган жайдари узумлардан.

Эркин акага буни ётиқроқ тарзда шамалаб, бу жуда ғалати узум, меваси ширин бўлмасаям, томири болалаб, мухлисларингиз сингари тобора кўпайиб бораверади, дедим.

Орадан икки ойча ўтгач, Эркин ака уюшмамиздаги бир мажлисда олдимга келиб деди:

– Дарвозамизнинг ёнидаги узумни мухлисингиз деб тўғри айтган экансиз, шекилли. Ёзда кўча томондаги деразамизнинг форточкаси очиқ туради, узумнинг битта шохи шу жойдан ичкарига кирволиб, янги ёзаётган шеърларимни пешма-пеш ўқиб боряпти.

Ўзини ўзи қидириш

Эркин ака билан ёшлар нашриётида бирга ишлардик. Бир таниши тўйга айтган экан, юринг, текинга тушлик қилиб келасиз, деб мени ҳам бирга олиб борадиган бўлди. Гараждан машина чақирса, бузилган жойини ҳайдовчи ҳали тузатиб улгурмаган экан, майли, автобусда борақоламиз, деди.

Автобусга чиқиб, орқароқдаги ўриндиққа ўтириб-ўтирмасимизданоқ, олдимизда кондуктор аёл пайдо бўлди. Пулимизни олиб, чипта йиртиб узатаркан, Эркин акага тикилиб боқиб, худди Эркин Воҳидовга ўхшаркансиз, деди.

– Мен акаси бўламан, – дея аёлга жиддий қиёфада юзланди Эркин ака. – Бир ҳафтадан бери уйга келмаяпти, деб хотини кеча арз қилганиди, мана, ўша Эркинбойларингни эрталабдан бери ахтариб юрибман.

Ўрисча сўкиниш

Эркин ака мактаб ёшига етиб-етмаган пайт­лар экан. Бир куни уч-тўрт тенгдошини бошлаб, Олтиариқ машина-трактор станцияси (МТС) директори лавозимидаги дадасининг ишхонасига борибди. Юқори ташкилотдан келган бир рус киши билан гаплашиб турган дадаси, ўғлига бошдан-оёқ қараб олиб, шеригининг кўнг­­ли учун бўлса керак, русчалаб: “Почему босиком?” (Нега ялангоёқсан?) деб жеркиб берибди.

Бу воқеани эслаб туриб, Эркин ака кула-кула шундай деганди:

– Ўшанда биз бу гапни ўрисча сўкиниш бўлса керак деб ўйлабмиз. Бирорта бола жиғимизга тегса, “Ҳе, пачему басикўм!” деб, ўзимизча аёвсиз ҳақоратлаган бўлардик.

Ўта топқирона чора

Эркин ака етмиш тўққиз ёшга тўлганида, оиласидагиларни дастурхонга уринтириб қўймаслик учун Иқбол Мирзо, Аҳрор Аҳмедов, Азизбек Анвар биргалашиб, эрталаброқда табриклашга борсак, кеннойимиз билан бозор қилишга чиқиб кетишган экан. Камтарона туҳфаларимизни невараси Ифтихорга топшириб, ортга қайтдик.

Устоз пешиндан кейин менга сим қоқиб, одамни жуда хижолатга қўйдиларинг-ку, олдиндан қўнғироқ қилганларингда, бирон-бир вақтни белгилаб олардик, деб дакки берди. Кечирим сўраб бўлганимдан сўнг, ташлаб келган совғамнинг нархини ошириб, тўннинг ичида Олтиариқнинг энг қўлигул чевари тиккан ўта тоза дўппи ҳам бор, уни фақат катта тантаналарда кийинг, деб дабдабавозлик қилдим.

– Дўппини аллақачон кийиб кўрдим, ростданам жуда чиройли тикилган экан, – деган товуш келди эшитқидан. – Фақат, бошимга сал катталик қилиб, олд томондаги бурчаги очилиб қоляпти. Ўша жойига кесак қистириб олсаммикин деб турибман.

Эшитқидан таралган ёқимли кулги менинг ҳам завқимни жўштирди.

Эркинларнинг энг мансабдори

Ёшлар нашриётида бош муҳарриримиз Эркин Воҳидовнинг бирмас, икки адаши бор эди – ёшлар адабиёти бўлимида ишловчи машҳур таржимон Эркин Миробидов, ўсмирлар адабиёти бўлими муҳаррири Эркин Сиддиқов.

Воҳада яшовчи кексароқ бир адибнинг қўлёзмасини кўриб чиқиш Эркин Сиддиқовга топширилибди. У бир ҳафтадан кейин муаллифга телефон қилиб, мен Эркинбойман, қўлёзма билан танишдим, Тошкентга келсангиз, бир фикрлашиб олардик, дебди. Муаллиф нашриётга келиб, Эркинжон керак эдилар, деса, уни Эркин Миробидовга рўпара қилишибди.

– Ҳай, ҳай, ҳай, сиздек табаррук одамни кўрадиган кун ҳам бор экан-ку! – дея қулоч очиб кўриша бошлабди муаллиф. – Ўзларига бир қоракўл телпак атаб қўйганмиз. Қани, боши­нгизни манави ипда яхшилаб ўлчаб олай-чи, кейинги сафаримда тиктириб келаман.

Бу одамнинг кимлигини, нима мақсадда келганини аниқлаб олгач, андак адашибдилар, меҳмон, сиз ахтараётган Эркин қўшни хонада чақчайиб ўтирган бўлиши керак, дебди Миробидов. Муаллиф энди Сиддиқовнинг олдига кирибди. Яна қоракўл телпакдан гап очилиб, ипда бошни ўлчаб кўриш бошланибди.

Сал ўтиб, иккала Эркин муаллифни ўртага олганча коридорда аския қилиб туришса, Эркин Воҳидов хонасидан чиқиб қолибди. Бўлган воқеани кула-кула эшитиб бўлиб, муаллифга дебди:

– Нашриётдаги энг телпакбоп Эркин менман. Буларга шолчадўппиям бўлаверади.

Таҳрирнинг тагида гап кўп

Ўшанда ҳали журналистликка ўқиб юрган Аъзам Ўктам шеърларини “Ёшлик” журналига берса, бош муҳаррир Эркин ака уларни ўқиб кўриб, муаллифни ҳузурига чақирибди, жуда гўзал нарсалар ёзибсиз, деб қизғин табриклабди. Сўнг шеърий туркумни унга тутқазиб, энг зўрларини “плюс” билан белгилаб қўйдим, буларга янгиларидан яна бир-иккита қўшинг, кўзга кўринадиганроқ қилиб босайлик, дебди.

Аъзамжон белги қўйилган шеърларга кўз ташлаб чиқиб, айнан Анвар Обиджон у ер-бу ерига қалам теккизганларини танлабсиз, деса, Эркин ака дарҳол мутойиба қилибди:

– Қаранг-а! Демак, Анваржон сизни ҳаддан зиёд ҳурмат қиларкан. Мени “устоз” дейди-ю, китобимга муҳаррир бўлганида, андаккина жон тортишиб, шеърларимнинг бирон-бир жойини, лоақал, кўнглим учун таҳрир қилиб қўймади-я!

Узрли сабаб

Бир учрашувда Эркин акага савол беришди:

– “Ёшлик девони”дагига ўхшаган ғазалларни жуда соғиниб қолдик-ку. Кейинги пайтда ишқий шеърларингиз нимага камайиб кетди?

Эркин ака шундай жавоб қилди:

– Соч оқаргани сайин, одам хотинига хушомаддан нарига ўтолмай қоларкан…

Амал – ўткинчи, уй – абадий

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раисининг ўринбосари этиб тайинланган Йўлдош Сулаймон бир куни Эркин акадан сўради:

– Фарғонада Ёзувчилар уюшмаси бўлимининг бошлиғи эдим, энди юқори ташкилотга ўринбосар бўлиб келдим. Билолмай турибман, мени кўтаришдими, пастлатишдими?

– Бу кўтарилиш ҳам, пастлаш ҳам эмас, – деб тагдор жавоб қилди Эркин ака. – Тошкентдан текинга квартира олиш дейдилар буни!

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan