• +998 (91) 435-72-09
  • inja_sanat@mail.ru
  • Furqat st. Tashkent, Uzbekistan.
Maqola
«Қафқазда ёнаётган абадий машъала»

«Қафқазда ёнаётган абадий машъала»

Юнон афсоналаридан бирида айтилишича, Прометей худолардан оловни ўғирлаб, одамларга олиб келган. Буни билган худолар ғазабланиб, Прометейни жазолаш учун Қафқаз тоғлари чўққисига занжирбанд қилишни буюрдилар. Бу ерда бургут ҳар куни жигарини ейди. Ҳар сафар унинг кўкарган жигари тузалиб борарди. (Афсонадаги бу фикрни замонавий илм ҳам исботлаган – жигар инсоннинг ягона қайта тикланадиган органидир.) Шундай қилиб, Прометей ўттиз йил азоб чекиб, жигарини бургутга боқди. Одамлар абадий нур билан қайта бирлашдилар, аммо Прометей бунинг учун оғир нархни тўлади. Бу афсонани сабабсиз эсламадим. Қафқазда жойлашган Озарбайжон давлат сифатида бир неча бор бўлиниб, босиб олинган, босиб олинган ва оёққа туришга муваффақ бўлган. Озарбайжон халқи барча тарихий даврларда ҳамиша мустақиллик учун курашиб келган ва бу истагидан ҳеч қачон қайтмаган.

Кўп йиллар асирликда бўлган, аммо юраги фақат мустақиллик орзуси билан уриб турган Оловлар юрти ХХ аср бошларида чор Россиясига қарши миллий озодлик курашини олиб борди. Натижада Биринчи жаҳон уруши йилларида Шимолий Озарбайжонда мусулмон Шарқининг биринчи парламентли республикаси бўлган Озарбайжон Демократик Республикаси ташкил топди. Мустақилликка эришган Озарбайжон, балки оловни қўлга киритиб, халққа берган Прометейдан ҳам бахтлироқдир. Чунки эркинлик бор, яшаш, яшашдир. Афсуски, ўша пайтда бизнинг қувончимиз бор-йўғи 23 ой давом этди. Озарбайжон яна болшевик руслар томонидан қулга айлантирилди. Прометей сингари у ҳам жазоланди. Аммо унинг жазо муддати 30 йил эмас, 70 йил давом этди. Шу йиллар давомида халқимизни ўз тилидан, миллий-маънавий қадриятларидан айирмоқчи бўлганлар томонидан миллатимиз бошига тушган ҳар қанча қийинчиликларга, жабр-зулмларга қарамай, Озарбайжон ҳамиша тик турган. 70 йиллик тарихга эга бўлган занжирнинг биринчи ҳалқаси 1990-йил 17-ноябрда буюк етакчи Ҳайдар Алиев ташаббуси билан Нахчиванда кўтарилган уч рангли, ой ва юлдузли Озарбайжон байроғининг тўлқини узилди. 1991-йил 18-октябрда мустақиллигимиз тикланди. Уни боғлаб турган занжирларни буткул узган халқимиз бу гал минг машаққат билан мустақилликка эришди.
Озарбайжоннинг қуёшдек дунёга келишидан қўрққанлар яна бекор турмади. Арманлар ортида турган кучлар бизнинг Қорабоғимизга яна бир бор қаради. Мустақилликка эндигина эришган, ҳали армия тузилмаган давлатга кўз бериш учун Қорабоғни эгаллаб олиш билан бирга, инсоният тарихида мисли кўрилмаган жиноятлар содир этишди. Оловли замин роппа-роса 30 йил давомида бу нафрат алангаси билан ёнди, аммо кули йўқ, учқун чақиб, қайта туғилди. Ниҳоят, йиллар давомида ўч олиш мақсадида 2020-йил сентябр ойида бошланган 44 кунлик урушда армиямиз ўзи тарбиялаган нафрат алангаси билан душманни ёндириб, кулга айлантирди. Озарбайжон ўғлонларининг оловли нафасидан чиққан бу олов душманни ўлдирганидан Қорабоғ жонланди. Босқинчилардан тозаланган ватан гуллаб-яшнади, куз фаслида озодликнинг муаттар баҳорини тотди. Ватан қаҳрамонлар қони билан муқаддас бўлиб, қасамёд масканимизга айланди. Озарбайжоннинг босиб олинган ҳудудларида яшнаган озодлик гуллари бутун дунёни лол қолдирди. Чунки биз нафақат ғалаба қозондик, балки бошқа давлатлар ўрганиши мумкин бўлган кўплаб изларни ҳам ортда қолдирдик.

Шуша достони бир йиллик ғалаба тарихимизда алоҳида ўрин тутади. Тик қояларга кўтарилган ватан ўғлонлари қўшилиш учун қояларни ҳосил қилган Фарҳоддан кучлироқ, жасурроқ эди.Уларнинг курашининг марказида севги бор эди. Тоғлардан “ёр” кўрки олган, гўзал ва мағрур кўринадиган Шуша эди. Айнан Шушада минг йиллик тарихимизнинг излари бор. У узоқ йиллар давомида Шушада Жаббор Қаряғдиўғли, Хон Шушинский овозини, даҳо Узейир мусиқасини сақлаб қолди. Юзлаб тарихий шахсларни маданиятимиз, адабиётимиз ва санъатимизга бериб, муғомимизнинг бешиги бўлди. У Шуша тарихини яшайди. Шу маҳбуб учун қояларга кўтарилган қаҳрамонларимиз найзали тўп ва милтиқ олдида пайдо бўлди. Дунё бу севгидан ҳайратда қотиб қолди. Қорабоғда адолат ўрнатган қаҳрамонларимиз ҳам севги ҳикоясини ёзган. Дунё тарихида ҳеч қачон унутилмайдиган шундай достон. Бу урушда инсоният тарихида мардлик, куч-қудрат, ақл-заковат ва енгилмаслик тимсолига айланган Прометей руҳи озарбайжон қаҳрамонлари олдида таъзим қилди. Ўзининг чидамлилиги, курашувчанлиги, қўрқмаслиги, мардлиги ва жасорати билан енгилмаслик тимсолига айланган халқимиз ўтдан қўрқмайдиган, аммо ёнмаган, кулидан қайта тирилтирилган Симурғ қуши каби қайта-қайта ўқ узган. Олов ўчирилган. Озарбайжон байроғи аллақачон бургутга айланиб, Қафқаз тоғларининг энг баланд чўққисида қанотларини ҳилпираган.

Илаҳа ОЛЛОҲБЕРДИЕВА,
Қафқаз Маориф Бирлиги ходими, Ноҳживон давлат университети Журналистика факултети 3 босқич талабаси

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan